Środki językowe na egzaminie ósmoklasisty z angielskiego

Znasz zasadę gramatyczną, a mimo to wahasz się między dwiema odpowiedziami? Na egzaminie ósmoklasisty często nie wystarczy rozpoznać czas albo przetłumaczyć pojedyncze słowo. Trzeba sprawdzić, co pasuje do całego zdania i jak poprawnie zapisać rozwiązanie.

W tym poradniku przećwiczysz analizę luk, wybór wyrazów i samodzielne uzupełnianie zdań. Zobaczysz też, dlaczego odpowiedź, która „brzmi dobrze”, czasem jest błędna. Jeśli potrzebujesz planu przygotowań do wszystkich części egzaminu, przejdź do przewodnika po egzaminie ósmoklasisty z angielskiego.

Przejdź do: Jak rozwiązywać luki? · Zadania otwarte · Ćwiczenia z odpowiedziami.

Środki językowe na E8: jakie zadania dostaniesz i jak są oceniane?

W tej części arkusza mogą pojawić się pojedyncze zdania albo krótkie teksty z lukami. Zadania sprawdzają zarówno gramatykę, jak i słownictwo: formy czasowników, przyimki, stopniowanie, dobór wyrazów oraz naturalne połączenia słów. Nie chodzi o recytowanie reguł, lecz o zastosowanie ich w konkretnej wypowiedzi.

Format	Co robisz?	Gdzie łatwo o błąd?
Zamknięty	Wybierasz wariant A/B/C lub dobierasz wyraz z ramki.	Wybierasz znane słowo bez sprawdzenia kontekstu.
Otwarty	Samodzielnie uzupełniasz lukę, przekształcasz zdanie albo tłumaczysz fragment.	Znasz znaczenie, ale wpisujesz niewłaściwą formę lub liczbę wyrazów.

Wśród możliwych formatów CKE wymienia także układanie fragmentów zdań z podanych elementów.

Według informatora CKE część „Znajomość środków językowych” obejmuje 9–12 zadań w 3–4 wiązkach, w tym przynajmniej jedną wiązkę z zadaniami otwartymi. Jej udział w całym wyniku wynosi około 15–20%. Nie oznacza to, że każdy typ zadania wystąpi w każdym arkuszu.

Za poprawne rozwiązanie pojedynczego zadania otrzymuje się punkt zgodnie z kluczem. W zadaniach otwartych sprawdzających środki językowe wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna. Dlatego rozwiązanie trzeba sprawdzić dokładniej niż odpowiedź, w której oceniane jest przede wszystkim zrozumienie tekstu. Zasady i przykłady znajdziesz w informatorze CKE z języka angielskiego.

Jak rozpoznać, czego wymaga luka? Trzy sprawdzenia przed odpowiedzią

Nie zaczynaj od zgadywania formy. Najpierw przeczytaj całe zdanie, potem obejrzyj wyrazy bezpośrednio przy luce, a na końcu sprawdź, czy wybrana odpowiedź pasuje znaczeniem. Te trzy czynności często pozwalają odrzucić rozwiązanie, które wydawało się oczywiste.

Sprawdzenie 1. Co mówi całe zdanie?

Przeczytaj:

Tom didn’t ______ to football training yesterday. (GO)

Odpowiedź: go. Wyrażenie yesterday wskazuje przeszłość, ale najważniejszą wskazówką jest didn’t. Po tym operatorze używamy formy podstawowej. Zapis didn’t went jest błędny, chociaż went oznacza „poszedł”. Samo określenie czasu nie wystarcza do wyboru formy.

Sprawdzenie 2. Jakiej konstrukcji wymagają sąsiednie wyrazy?

Uzupełnij zdanie, wykorzystując wyrazy GOOD i COOK w odpowiednich formach. Możesz dodać potrzebne słowa; wpisz maksymalnie trzy wyrazy.

Kate is ______ than her brother.

Odpowiedź: better at cooking. Słowo than wskazuje na porównanie, dlatego good zmienia się w better. Po good at przy opisywaniu czynności stosujemy formę -ing. Trzy wpisane wyrazy odpowiadają limitowi. Forma good at cooking nie wyraża porównania.

Sprawdzenie 3. Czy znaczenie odpowiedzi pasuje do informacji w zdaniu?

Wybierz poprawną odpowiedź:

We’ve lived in this town ______ 2020.

A. for   B. since   C. during

Odpowiedź: B – since. Rok 2020 wskazuje moment rozpoczęcia sytuacji. Since odnosi się do punktu początkowego, a for do okresu, np. for six years. Nie wybieraj słowa dlatego, że często występuje obok czasu Present Perfect. Musi pasować do tego, co podano po luce.

Metoda EO: ustal sens zdania → sprawdź konstrukcję → przeczytaj całość z wpisaną odpowiedzią. W kolejnych sekcjach zastosujesz ją do zadań zamkniętych i otwartych.

Jak wybierać odpowiedzi A/B/C i wyrazy z ramki?

W zadaniu zamkniętym wszystkie warianty mogą wyglądać znajomo. Dwa słowa bywają nawet poprawne gramatycznie, ale tylko jedno pasuje do danego znaczenia albo utartego połączenia. Dlatego przy każdym wyborze spróbuj wskazać fragment, który wyklucza pozostałe odpowiedzi.

Wybór A/B/C: dlaczego jedna wskazówka ma znaczenie?

Wróć do zdania We’ve lived in this town ______ 2020. Wariant for nie jest zły sam w sobie – byłby poprawny w zdaniu We’ve lived here for six years. Nie pasuje jednak przed rokiem oznaczającym początek okresu. Odpowiedź odrzucasz z konkretnego powodu, nie dlatego, że nie rozpoznajesz jej znaczenia.

Ta sama zasada działa przy połączeniach takich jak take part in lub make a decision. Znaczenie pojedynczego czasownika to za mało; liczy się cały zwrot. W zadaniu egzaminacyjnym poprawna odpowiedź musi też tworzyć zdanie sensowne w przedstawionej sytuacji.

Bank wyrazów: trzy luki w jednym tekście

Przeczytaj autorski tekst. Wybierz do każdej luki jedną literę z banku. Trzy wyrazy są zbędne.

Bank wyrazów:

• A. take
• B. took
• C. raise
• D. repair
• E. success
• F. successful

Last week, our class decided to (1) ______ part in a charity event. We wanted to (2) ______ money for an animal shelter. The event was a great (3) ______: we collected enough money to buy food for the animals.

Rozwiązanie: 1. A, 2. C, 3. E. Po decided to potrzebna jest podstawowa forma take; do zbierania pieniędzy na cel charytatywny pasuje raise money; a po a great potrzebny jest rzeczownik success, nie przymiotnik successful.

W praktyce opłaca się najpierw rozwiązać luki, dla których masz mocną wskazówkę, a następnie wrócić do pozostałych. Nie próbuj jednak dopasowywać niewykorzystanych wyrazów na siłę. Każda odpowiedź musi pasować osobno do całego tekstu.

Jak uzupełnić zadanie otwarte i nie stracić punktu za formę?

W zadaniach otwartych nie masz gotowych wariantów do wyboru. Musisz samodzielnie utworzyć odpowiedź, dlatego dochodzi ryzyko złego szyku, błędnej końcówki i literówki. Szczególnie uważnie czytaj instrukcję: czasami zmieniasz formę wyrazu z nawiasu, innym razem musisz użyć go bez zmian, a niektóre luki mają określony limit wyrazów.

Wyrazy w nawiasach: sprawdź, co wolno zmienić

Jeśli polecenie pozwala przekształcać wyrazy, możesz potrzebować liczby mnogiej, stopnia wyższego, formy czasownika albo rzeczownika utworzonego od podanego słowa. Nie dopisuj natomiast dowolnych elementów, gdy polecenie wymaga zachowania konkretnej formy.

Zwracaj uwagę na operator, przyimek i wyraz bezpośrednio po luce – to one często ograniczają liczbę możliwych odpowiedzi. Przy zadaniach z kilkoma wyrazami w nawiasach upewnij się również, czy wykorzystałeś wszystkie wymagane elementy.

Parafraza i tłumaczenie: zachowaj tę samą informację

Przykład autorskiej parafrazy. Uzupełnij drugie zdanie tak, aby znaczyło to samo co pierwsze. Użyj wyrazu AS bez zmiany jego formy. Wpisz maksymalnie trzy wyrazy.

Tom is taller than Mark.

Mark isn’t ______ Tom. (AS)

Odpowiedź: as tall as. Wersja Mark isn’t as tall as Tom zachowuje informację, że Tom jest wyższy. Samo tall as byłoby błędne, a as taller as łączyłoby dwie niepasujące do siebie konstrukcje. Trzeba sprawdzić zarówno budowę wyrażenia, jak i znaczenie obu zdań.

W tłumaczeniu fragmentu zdania podobnym problemem bywa dosłowne przenoszenie polskiej konstrukcji na angielski. Nie tłumacz kolejno każdego słowa. Najpierw rozpoznaj sens, czas i wymagane połączenie, dopiero potem wpisz angielski fragment.

Limit wyrazów i pisownia: ostatnia kontrola

W instrukcjach treningowych poniżej każdorazowo podano, ile wyrazów wolno wpisać. Na prawdziwym egzaminie zawsze obowiązuje limit z konkretnego zadania, a nie uniwersalna zasada „maksymalnie trzy”.

Formy skrócone, np. haven’t, są liczone jako jeden wyraz. Po wpisaniu odpowiedzi przeczytaj całe zdanie. Następnie sprawdź końcówki, pisownię i to, czy wykorzystałeś wszystkie wymagane słowa. Literówka w zadaniu otwartym ze środków językowych może oznaczać utratę punktu, mimo że zamierzona odpowiedź była właściwa.

Dlaczego odpowiedź jest błędna, choć wygląda znajomo?

Najlepszy sposób poprawiania błędów to ustalenie ich przyczyny. Wróćmy do przykładów, które już znasz. Nie będziemy mnożyć nowych luk: chodzi o zauważenie, co dokładnie powinieneś sprawdzić następnym razem.

Wpisana odpowiedź	Dlaczego nie pasuje?	Poprawna decyzja
didn’t went	Po operatorze didn’t nie używamy formy przeszłej czasownika.	didn’t go
good at cooking … than	Brakuje stopnia wyższego.	better at cooking
for 2020	Rok wskazuje początek okresu, a nie jego długość.	since 2020
a great successful	Po rodzajniku i przymiotniku potrzebujemy rzeczownika.	a great success

Błąd gramatyczny oznacza często, że rozpoznałeś czas, ale nie uwzględniłeś operatora albo konstrukcji. Błąd leksykalny pojawia się wtedy, gdy wybrałeś podobne słowo, lecz niepasujące do znaczenia lub połączenia. Błąd instrukcji to np. użycie czterech wyrazów przy limicie trzech, nawet jeśli zdanie poza tym jest poprawne.

Nie trzeba po każdym takim błędzie wracać do całego działu gramatyki. Zapisz jedną wskazówkę, którą przeoczyłeś, i sprawdź ją w nowym zadaniu.

Sprawdź się: środki językowe E8 – 13 zadań z odpowiedziami

To 13 nowych, autorskich zadań EO, niezależnych od wcześniejszych przykładów. Zestawy obejmują zarówno gramatykę, jak i słownictwo. Najpierw rozwiąż wszystko samodzielnie, najlepiej zapisując odpowiedzi na kartce. Dopiero potem otwieraj klucze.

Zadania są inspirowane typami z informatora CKE, ale nie są oficjalnym arkuszem i nie służą do prognozowania wyniku egzaminacyjnego.

Ćwiczenie 1. Wybór A/B/C – trzy decyzje

Wybierz jedną poprawną odpowiedź do każdej luki.

1. When you called me at eight, I ______ a shower.A. have   B. was having   C. have had
2. Could you ______ me a favour and open the window?A. make   B. do   C. take
3. Our car broke ______ on the way to the airport, so we called a mechanic.A. down   B. out   C. up

Sprawdź odpowiedzi do ćwiczenia 1

1. B – was having. Wskazana godzina i telefon w przeszłości tworzą sytuację, w której czynność trwała w danym momencie. Have nie pasuje do tej przeszłej sytuacji, a have had nie łączy się w ten sposób z określonym zakończonym momentem.

2. B – do. Poprawne połączenie to do someone a favour. Znaczenie czasowników make i do jest bliskie, ale w tym zwrocie nie są zamienne.

3. A – down. Break down oznacza zepsuć się, np. o samochodzie. Potwierdza to informacja o wezwaniu mechanika.

Wniosek: w zadaniu 1 decyduje konstrukcja czasu, a w zadaniach 2–3 – naturalne połączenia wyrazowe.

Ćwiczenie 2. Bank wyrazów – trzy luki w tekście

Wybierz poprawny wyraz z banku i wpisz przy luce jego literę. Każdy wyraz można wykorzystać tylko raz. Trzy wyrazy są zbędne.

Bank wyrazów:

• A. at
• B. on
• C. pay
• D. make
• E. take
• F. look

On Friday, our class visited a new sports centre. We arrived (1) ______ nine o’clock and met our instructor. He asked us to (2) ______ attention to the safety rules. After the lesson, we decided to (3) ______ a photo of the whole group.

Sprawdź odpowiedzi do ćwiczenia 2

1. A – at. Do dokładnej godziny używamy at nine o’clock, a nie on nine o’clock.

2. C – pay. Pay attention to to stałe połączenie oznaczające zwracanie na coś uwagi. Fragment o zasadach bezpieczeństwa potwierdza sens.

3. E – take. W standardowym angielskim mówimy take a photo, nie make a photo. Cały tekst opowiada o wizycie klasy, więc zdjęcie grupowe logicznie pasuje do zakończenia wydarzenia.

Wniosek: wybór wyrazu zależał kolejno od przyimka przy godzinie oraz dwóch połączeń leksykalnych.

Ćwiczenie 3. Wyrazy w nawiasach – cztery formy

Uzupełnij luki odpowiednimi formami wyrazów z nawiasów. Możesz zmienić ich formę i dodać niezbędne wyrazy. Wpisz maksymalnie trzy wyrazy w każdą lukę.

1. If it ______ (RAIN) tomorrow, we’ll stay at home.
2. My friends ______ (NOT / SEE) this film yet.
3. This puzzle is ______ (DIFFICULT) than the one we did yesterday.
4. Please make a ______ (DECIDE) before Friday so we can book the tickets.

Sprawdź odpowiedzi do ćwiczenia 3

1. rains. Po if w zdaniu opisującym realną przyszłą możliwość używamy Present Simple, mimo że skutek jest wyrażony przez will.

2. haven’t seen / have not seen. Wyrażenie yet oraz mówienie o doświadczeniu do chwili obecnej prowadzą do Present Perfect. Obie zapisane wersje są poprawne i mieszczą się w limicie.

3. more difficult. Z przymiotnikiem difficult tworzymy stopień wyższy za pomocą more. Słowo than potwierdza porównanie.

4. decision. Po make a potrzebny jest rzeczownik. Poprawne połączenie to make a decision, czyli podjąć decyzję.

Wniosek: trzy odpowiedzi wymagają decyzji gramatycznej, a czwarta – znajomości słowotwórstwa i połączenia wyrazowego.

Ćwiczenie 4. Parafraza i tłumaczenie – trzy uzupełnienia

Uzupełnij każde zdanie tak, aby zachować znaczenie podanej informacji. W każdą lukę wpisz maksymalnie trzy wyrazy. Jeśli podano wyraz wielkimi literami, wykorzystaj go bez zmieniania formy.

1. Students must wear sports shoes during PE lessons.Students ______ sports shoes during PE lessons. (HAVE)
2. Przetłumacz fragment „nie widziałem” w zdaniu:I ______ Tom since Monday.
3. Przetłumacz fragment „wziąć udział w”, wykorzystując wyraz TAKE:Why did you ______ the school competition last year? (TAKE)

Sprawdź odpowiedzi do ćwiczenia 4

1. have to wear. Zdanie Students have to wear sports shoes during PE lessons zachowuje znaczenie obowiązku wyrażone wcześniej przez must wear. Konstrukcja have to oznacza konieczność lub obowiązek. Wpisujemy trzy wyrazy, a podane HAVE pozostaje w wymaganej formie. Samo have wear byłoby błędne.

2. haven’t seen / have not seen. Since Monday wskazuje początek okresu trwającego do chwili obecnej; zastosowanie Present Perfect odpowiada temu znaczeniu. Obie wersje mieszczą się w limicie.

3. take part in. Po did you używamy formy podstawowej take, a wyrażenie take part in wymaga przyimka in.

Wniosek: przy parafrazie najpierw sprawdzasz sens, przy tłumaczeniu – właściwą konstrukcję, a potem liczbę wpisanych wyrazów.

Jak ocenić trening? Możesz policzyć poprawne rozwiązania spośród 13, ale nie przeliczaj ich bezpośrednio na wynik E8. Ważniejsza jest diagnoza: czy mylisz formy, dobierasz niewłaściwe słowa, czy gubisz ograniczenia z polecenia? Przy każdej niepoprawnej odpowiedzi zapisz jedną przyczynę i wróć do niej w następnym zestawie.

Co powtarzać, jeśli tracisz punkty w środkach językowych?

Nie musisz powtarzać całej gramatyki od początku. Po treningu wybierz rodzaj błędu, który występował najczęściej, i przećwicz go na kilku innych zdaniach. Dopiero potem sprawdź, czy rozpoznajesz tę samą zasadę w nowym tekście.

Najczęstszy problem	Następny krok
Po didn’t wpisuję formę przeszłą.	Powtórz pytania i przeczenia w Past Simple.
Mylę formy czasowników.	Przećwicz czasowniki nieregularne w krótkich zdaniach.
Nie wiem, który czas pasuje.	Porównaj sytuacje w poradniku czasy angielskie.
Znam słowa, ale mylę połączenia.	Zapisuj całe zwroty: do a favour, take part in, pay attention to.
Przekraczam limit albo robię literówki.	Przed wpisaniem odpowiedzi podkreśl ograniczenie w poleceniu i policz wyrazy.

Co zrobić dalej? Wybierz zadania ze środków językowych z oficjalnych arkuszy CKE. Rozwiąż je bez podglądania klucza i porównaj odpowiedzi z zasadami oceniania do konkretnego arkusza. Zapisz nie tylko poprawną formę, ale również wskazówkę, dzięki której następnym razem rozpoznasz ją samodzielnie.

Jeśli oprócz krótkich zadań trudność sprawia Ci dłuższa wypowiedź, skorzystaj z osobnego poradnika pisanie na egzaminie ósmoklasisty z angielskiego. Tam ćwiczysz rozwijanie trzech podpunktów e-maila lub bloga, a nie dobieranie pojedynczych form w lukach.

Inny problem pojawia się wtedy, gdy potrafisz zbudować poprawne zdanie, ale nie wiesz, jak zareagować na prośbę, zaproszenie lub przeprosiny. W takiej sytuacji przejdź do funkcji językowych na egzaminie ósmoklasisty. Znajdziesz tam dialogi, zadania z wyborem reakcji i wyjaśnienia typowych błędów.