List formalny po angielsku na maturze rozszerzonej to nie jest wzór z adresem i podpisem do przepisania. Na egzaminie liczy się przede wszystkim to, czy jasno realizujesz polecenie, omawiasz wymagane elementy, zachowujesz formalny styl i budujesz wypowiedź w logicznych akapitach.
W takiej pracy od początku trzeba pokazać cel pisania, rozwinąć każdy element zadania i zakończyć tekst odpowiednim zwrotem, np. Yours sincerely albo Yours faithfully. Same zwroty nie wystarczą, jeśli list nie odpowiada na polecenie albo brzmi zbyt potocznie.
W skrócie:
- list formalny jest jedną z form wypowiedzi pisemnej na maturze rozszerzonej,
- wypowiedź powinna mieć 200–250 wyrazów,
- trzeba omówić oba elementy wskazane w temacie,
- cel listu powinien być jasny już we wstępie,
- styl musi być odpowiedni do oficjalnej sytuacji i adresata,
- tekst warto podzielić na logiczne akapity,
- na końcu trzeba zastosować odpowiedni zwrot kończący.
Spis treści
List formalny na maturze rozszerzonej – najważniejsze zasady
Na maturze rozszerzonej list formalny jest tekstem pisanym w konkretnej sytuacji komunikacyjnej. Możesz pisać np. do organizatora wydarzenia, redakcji, władz miasta, dyrekcji instytucji albo osoby pełniącej określoną funkcję.
Najważniejsze nie jest samo użycie kilku formalnych zwrotów. Trzeba przede wszystkim zrealizować temat, omówić wszystkie wymagane elementy i zachować styl odpowiedni do sytuacji oraz adresata.
Wypowiedź pisemna na poziomie rozszerzonym powinna mieć 200–250 wyrazów. Temat zawiera dwa elementy, które trzeba omówić. Nie wystarczy tylko o nich wspomnieć. Każdy z nich powinien zostać rozwinięty za pomocą wyjaśnienia, argumentu, przykładu albo wskazania konsekwencji.
Warto też sprawdzić aktualne materiały CKE dotyczące matury w Formule 2023, szczególnie jeśli przygotowujesz artykuł lub materiały dla uczniów.
Jak wygląda struktura listu formalnego?
Na maturze nie warto myśleć o liście formalnym jak o tradycyjnym liście biznesowym z pełnym adresem nadawcy, adresem odbiorcy i datą. Najważniejsza jest struktura samej wypowiedzi i właściwa realizacja polecenia.
Najbezpieczniej zaplanować list w takim układzie:
- Zwrot rozpoczynający, np. Dear Sir or Madam,
- Wstęp, w którym jasno określasz cel listu.
- Pierwszy akapit rozwinięcia, dotyczący pierwszego elementu polecenia.
- Drugi akapit rozwinięcia, dotyczący drugiego elementu polecenia.
- Zakończenie, w którym podsumowujesz swoją prośbę, opinię, propozycję albo oczekiwanie.
- Zwrot kończący, np. Yours faithfully, albo Yours sincerely,
Każdy akapit powinien mieć konkretną funkcję. Dzięki temu łatwiej zachować spójność i sprawdzić przed oddaniem pracy, czy żaden element polecenia nie został pominięty.
Jak zacząć i zakończyć list formalny po angielsku?
Jak zacząć list formalny?
Wstęp powinien szybko wyjaśniać, dlaczego piszesz. Nie warto zaczynać od bardzo ogólnych zdań, które nie odnoszą się do sytuacji z polecenia.
Przydatne początki:
- I am writing in response to… – piszę w odpowiedzi na…
- I am writing to express my opinion on… – piszę, aby wyrazić swoją opinię na temat…
- I am writing to complain about… – piszę, aby złożyć skargę na…
- I am writing to enquire about… – piszę, aby zapytać o…
- I am writing to suggest… – piszę, aby zaproponować…
Dobry wstęp powinien od razu pokazać adresatowi, czego dotyczy list.
Przykład:
I am writing in response to the article published on your website about plans to reduce the number of sports facilities available to young people in our town.
Już po pierwszym zdaniu wiadomo, do czego autor się odnosi i dlaczego pisze.
Jak zakończyć list formalny?
W zakończeniu nie trzeba powtarzać całej argumentacji. Wystarczy krótko wskazać, czego oczekujesz od adresata, podsumować swoją propozycję albo poprosić o odpowiedź.
Możesz użyć np.:
- I hope you will consider my suggestions. – mam nadzieję, że rozważą Państwo moje propozycje.
- I would appreciate your response. – będę wdzięczny / wdzięczna za odpowiedź.
- I would be grateful if you could look into this matter. – będę wdzięczny / wdzięczna za zajęcie się tą sprawą.
- I look forward to hearing from you. – czekam na odpowiedź.
Yours sincerely czy Yours faithfully?
Jeśli znasz nazwisko adresata, możesz użyć:
Dear Mr Brown,
…
Yours sincerely,
Jeśli nie znasz nazwiska adresata i zaczynasz np. od Dear Sir or Madam, stosujesz:
Dear Sir or Madam,
…
Yours faithfully,
Jak rozwinąć elementy polecenia?
To jedna z najważniejszych części zadania. Jeśli temat zawiera dwa elementy, oba muszą zostać omówione. Nie wystarczy poświęcić pierwszemu cały akapit, a drugi zamknąć w jednym ogólnym zdaniu.
Najprościej myśleć o rozwinięciu w takim schemacie:
informacja lub stanowisko → wyjaśnienie → przykład albo konsekwencja
Słabe rozwinięcie
Sports facilities are important for young people.
Lepsze rozwinięcie
Sports facilities are particularly important for young people because they provide a safe place to spend their free time. Without affordable sports centres, many teenagers may have fewer opportunities to exercise regularly or meet their friends in a constructive environment.
W drugim przykładzie autor nie tylko przedstawia opinię, ale również wyjaśnia, dlaczego dana kwestia jest ważna i jakie mogą być jej konsekwencje.
Zwroty do listu formalnego po angielsku
Zwrotów warto uczyć się według ich funkcji. Nie trzeba umieszczać ich w każdym zdaniu. Mają pomagać w realizacji konkretnego celu, np. wyrażeniu opinii, przedstawieniu argumentu albo zaproponowaniu rozwiązania.
Wyrażanie opinii
- In my view… – moim zdaniem…
- I strongly believe that… – zdecydowanie uważam, że…
- I am convinced that… – jestem przekonany / przekonana, że…
Tych zwrotów używaj wtedy, gdy rzeczywiście przedstawiasz swoje stanowisko. Nie warto dodawać ich mechanicznie na początku każdego akapitu.
Rozwijanie argumentów
- First of all… – przede wszystkim…
- Moreover… – ponadto…
- Another important point is that… – kolejną ważną kwestią jest to, że…
Łączniki pomagają uporządkować wypowiedź, ale nie zastępują argumentu ani wyjaśnienia.
Proponowanie rozwiązania
- I would suggest… – proponowałbym / proponowałabym…
- One possible solution would be… – jednym z możliwych rozwiązań byłoby…
- It would be worth considering… – warto byłoby rozważyć…
Po propozycji warto dopisać, dlaczego dane rozwiązanie może być skuteczne.
Skarga lub niezadowolenie
- I would like to express my dissatisfaction with… – chciałbym / chciałabym wyrazić niezadowolenie z…
- I was disappointed to find that… – byłem / byłam rozczarowany / rozczarowana tym, że…
- I am concerned about… – niepokoi mnie…
Nawet jeśli temat dotyczy skargi, zachowaj spokojny i formalny ton. Nie trzeba wzmacniać wypowiedzi emocjonalnymi określeniami.
Przykładowe polecenie maturalne i plan listu
Wyobraź sobie, że lokalne władze planują zamknąć jedno z centrów sportowych w Twojej miejscowości. Napisz list do przedstawiciela władz miasta, w którym:
- wyjaśnisz, dlaczego centrum jest ważne dla młodych mieszkańców,
- zaproponujesz inne rozwiązanie pozwalające ograniczyć koszty jego funkcjonowania.
Napisz wypowiedź w języku angielskim w limicie 200–250 wyrazów.
Jak zaplanować odpowiedź?
Zanim zaczniesz pisać pełny tekst, rozpisz krótki plan. Nie musi być szczegółowy. Jego zadaniem jest przypomnieć Ci, co powinno znaleźć się w każdym akapicie.
| Część | Co napisać? |
|---|---|
| Wstęp | Cel listu: reakcja na plan zamknięcia centrum sportowego. |
| Akapit 1 | Dlaczego centrum jest ważne dla młodych ludzi + przykład lub konsekwencja jego zamknięcia. |
| Akapit 2 | Propozycja innego sposobu ograniczenia kosztów + wyjaśnienie, dlaczego może zadziałać. |
| Zakończenie | Prośba o ponowne rozważenie decyzji. |
Przykład listu formalnego na maturze rozszerzonej
Dear Sir or Madam,
I am writing in response to the recently announced plan to close the Greenfield Sports Centre in our town. As a local student who regularly uses the centre, I would like to explain why I believe it should remain open and suggest another way of reducing its operating costs.
First of all, the sports centre plays an important role in the lives of many young people. It offers affordable access to a gym, swimming pool and organised sports activities. For some teenagers, it is also one of the few places where they can spend their free time in a safe and active way. Closing the centre could therefore discourage young people from exercising regularly and reduce opportunities for them to meet others.
Instead of closing the facility, I would suggest reducing its opening hours on days when attendance is lowest. The centre could also cooperate with local schools and sports clubs, which might help increase the number of users and provide additional income. Another possibility would be to organise more paid weekend activities for adults.
I hope you will consider these alternatives before making a final decision. Keeping the sports centre open would, in my opinion, benefit the whole community.
Yours faithfully,
XYZ
Liczba słów w przykładzie: 207. Tekst mieści się więc w limicie 200–250 wyrazów.
Dlaczego ten przykład działa?
We wstępie od razu pojawia się cel listu. Autor nie zaczyna od ogólnych zdań o sporcie, lecz jasno odnosi się do sytuacji opisanej w poleceniu.
Pierwszy akapit rozwinięcia realizuje pierwszy element zadania. Autor nie ogranicza się do stwierdzenia, że centrum sportowe jest ważne. Wyjaśnia, jakie daje możliwości i jakie mogą być konsekwencje jego zamknięcia.
Drugi akapit odpowiada na drugi element polecenia. Pojawia się konkretna propozycja ograniczenia kosztów, a następnie dodatkowe rozwiązania pokazujące, w jaki sposób centrum mogłoby dalej funkcjonować.
Zakończenie jest krótkie i formalne. Autor jasno wskazuje, czego oczekuje od adresata, ale nie powtarza całej wcześniejszej argumentacji.
Najczęstsze błędy w liście formalnym na maturze
- Brak jasnego celu listu. Czytelnik powinien już we wstępie wiedzieć, dlaczego piszesz.
- Pominięcie jednego elementu polecenia. Oba elementy tematu muszą zostać omówione.
- Zbyt ogólne rozwinięcie. Sama opinia bez wyjaśnienia, przykładu albo konsekwencji może być niewystarczająca.
- Zbyt potoczny styl. Zwroty typowe dla bardzo swobodnej rozmowy nie pasują do formalnej sytuacji.
- Pisanie rozprawki zamiast listu. Nawet dobra argumentacja nie wystarczy, jeśli tekst nie zachowuje charakteru korespondencji z określonym adresatem.
- Brak logicznych akapitów. Poszczególne części wypowiedzi powinny mieć wyraźne funkcje.
- Niewłaściwe rozpoczęcie lub zakończenie. Zwrot kończący powinien pasować do sposobu rozpoczęcia listu.
- Uczenie się całego wzoru na pamięć. Lepiej zapamiętać strukturę i funkcję przydatnych zwrotów niż próbować dopasować gotowy tekst do innego tematu.
Checklista przed oddaniem listu formalnego
- Czy jasno napisałem / napisałam, dlaczego piszę?
- Czy omówiłem / omówiłam oba elementy polecenia?
- Czy każdy element został rozwinięty, a nie tylko wspomniany?
- Czy tekst jest podzielony na logiczne akapity?
- Czy zachowałem / zachowałam formalny styl?
- Czy zastosowałem / zastosowałam odpowiedni zwrot rozpoczynający?
- Czy zakończenie pasuje do celu listu?
- Czy użyłem / użyłam właściwego zwrotu kończącego?
- Czy tekst mieści się w limicie 200–250 wyrazów?
- Czy sprawdziłem / sprawdziłam podstawowe błędy gramatyczne, leksykalne i ortograficzne?
List formalny po angielsku – co zapamiętać?
Na maturze rozszerzonej najważniejsze nie jest zapamiętanie jednego gotowego wzoru listu. Trzeba umieć rozpoznać sytuację z polecenia, jasno określić cel wypowiedzi, rozwinąć oba wymagane elementy i zachować formalny styl.
Warto nauczyć się kilku zwrotów do rozpoczynania, rozwijania i kończenia listu, ale jeszcze ważniejsze jest regularne ćwiczenie planowania odpowiedzi. Jeśli przed pisaniem wiesz, co znajdzie się w każdym akapicie, dużo łatwiej zachować spójność i nie pominąć części polecenia.
Jeśli przygotowujesz się do całej części pisemnej egzaminu, zobacz również pisanie na maturze z angielskiego, rozprawkę opiniującą oraz artykuł publicystyczny po angielsku.
