Have i have got – odmiana, pytania, przeczenia i przykłady

Jak powiedzieć po angielsku „Mam rower”: I have a bike czy I’ve got a bike? Obie wersje są poprawne i oznaczają to samo. Różnica pojawia się jednak wtedy, gdy chcesz zadać pytanie, zaprzeczyć albo krótko odpowiedzieć rozmówcy. Możesz powiedzieć Have you got a bike? lub Do you have a bike?, ale nie należy mieszać tych dwóch konstrukcji.

W tej lekcji poznasz odmianę have i have got, nauczysz się budować zdania, pytania i przeczenia oraz dobierać poprawne krótkie odpowiedzi. Wyjaśnimy również, kiedy have got nie może zastąpić zwykłego have, jak mówić o posiadaniu w przeszłości i których błędów unikać. Na końcu znajdziesz krótkie zadania porównawcze oraz interaktywny quiz.

W skrócie: w znaczeniu „mieć” I have a car i I’ve got a car oznaczają to samo. Z he, she, it używamy has lub has got. Pytania tworzymy jednak inaczej: Have you got a car? albo Do you have a car?. Podobnie z przeczeniami: I haven’t got a car albo I don’t have a car. W krótkich odpowiedziach używamy odpowiednio Yes, I have lub Yes, I do.

Przejdź do: różnicy między have i have got · tabeli odmiany · pytań i odpowiedzi · przeczeń · innych znaczeń have · typowych błędów · ćwiczenia.

Have i have got – jaka jest różnica?

Gdy mówimy o posiadaniu czegoś, relacjach rodzinnych, cechach lub niektórych stanach, konstrukcje have i have got często można stosować zamiennie.

I have a bike.
Mam rower.

I’ve got a bike.
Mam rower.

Obie wypowiedzi są naturalne. Have got jest szczególnie częste w codziennym brytyjskim angielskim, natomiast samo have jest bardzo powszechne między innymi w amerykańskim angielskim. Nie oznacza to, że jedna wersja jest poprawna, a druga błędna.

Zobacz kolejne pary:

She has two brothers.
Ona ma dwóch braci.

She’s got two brothers.
Ona ma dwóch braci.

They have a small garden.
Oni mają mały ogród.

They’ve got a small garden.
Oni mają mały ogród.

He has blue eyes.
On ma niebieskie oczy.

He’s got blue eyes.
On ma niebieskie oczy.

W każdym przypadku znaczenie jest takie samo. Wybór konstrukcji wpływa przede wszystkim na sposób budowania pytań i przeczeń.

Ważne: w tej lekcji porównujemy przede wszystkim have i have got wyrażające posiadanie, relacje, cechy i niektóre stany. Czasownik have ma też inne zastosowania, których nie można automatycznie zastępować przez have got.

Odmiana have i have got przez osoby – tabela

W Present Simple z osobami I, you, we, they używamy formy have, natomiast z he, she, it formy has. Taka sama zasada obowiązuje w konstrukcji have got.

Przy odmianie trzeba zapamiętać przede wszystkim zmianę have na has w trzeciej osobie liczby pojedynczej.

I have a laptop.
Mam laptopa.

She has a laptop.
Ona ma laptopa.

We have got a dog.
Mamy psa.

He has got a dog.
On ma psa.

Formy skrócone have got i has got

W codziennej rozmowie bardzo często używamy skróconych form have got i has got:

• I have got → I’ve got – ja mam;
• You have got → You’ve got – ty masz;
• He has got → He’s got – on ma;
• She has got → She’s got – ona ma;
• It has got → It’s got – ono ma;
• We have got → We’ve got – my mamy;
• They have got → They’ve got – oni mają.

Na przykład:

She has got a car.
Ona ma samochód.

She’s got a car.
Ona ma samochód.

Obie wersje mają to samo znaczenie.

Uwaga: gdy have oznacza posiadanie, nie skracamy zwykle samego has w zdaniu She has a car. Skrót she’s bez następującego po nim got zostałby odczytany jako she is. Dlatego w tym znaczeniu używamy pełnego She has a car albo skróconego She’s got a car.

Have you got czy Do you have? Pytania i krótkie odpowiedzi

Właśnie przy pytaniach pojawia się najważniejsza różnica między konstrukcjami. Obie pozwalają zapytać, czy ktoś coś ma, ale stosujemy w nich inny szyk.

Pytania z have got

W konstrukcji have got przestawiamy have lub has przed osobę, o którą pytamy.

Schemat: Have / Has + podmiot + got + reszta pytania?

Have you got a bike?
Czy masz rower?

Has she got a sister?
Czy ona ma siostrę?

Have they got a car?
Czy oni mają samochód?

Nie dodajemy tutaj operatora do ani does. Pytanie tworzymy za pomocą samego have lub has.

Pytania ze zwykłym have

Gdy używamy have bez got, pytania w Present Simple tworzymy najczęściej za pomocą operatorów do i does.

Schemat: Do / Does + podmiot + have + reszta pytania?

Do you have a bike?
Czy masz rower?

Does she have a sister?
Czy ona ma siostrę?

Do they have a car?
Czy oni mają samochód?

Zapamiętaj: po does używamy podstawowej formy have, a nie has.

Does he have a computer?
Czy on ma komputer?

Niepoprawna byłaby konstrukcja Does he has a computer?, ponieważ informacja o trzeciej osobie znajduje się już w operatorze does.

Jeżeli potrzebujesz dokładniejszego wyjaśnienia roli operatora, zobacz lekcję odmiana czasownika to do – pytania, przeczenia i przykłady.

Porównanie dwóch pytań o tę samą rzecz

Have you got a car?
Czy masz samochód?

Do you have a car?
Czy masz samochód?

Oba pytania są poprawne. Różnica nie dotyczy znaczenia, lecz zastosowanej konstrukcji gramatycznej.

Tak samo możemy zapytać o rodzinę:

Has Anna got any brothers or sisters?
Czy Anna ma jakieś rodzeństwo?

Does Anna have any brothers or sisters?
Czy Anna ma jakieś rodzeństwo?

Jak krótko odpowiedzieć na pytanie?

Krótką odpowiedź dobieramy do konstrukcji pytania. To ważne, ponieważ Yes, I have i Yes, I do nie są automatycznie wymienne.

Pytanie z have got:

Have you got a bike?
Czy masz rower?

Yes, I have.
Tak.

No, I haven’t.
Nie.

Pytanie ze zwykłym have:

Do you have a bike?
Czy masz rower?

Yes, I do.
Tak.

No, I don’t.
Nie.

Podobnie jest w trzeciej osobie liczby pojedynczej.

Has she got a bike?
Czy ona ma rower?

Yes, she has. / No, she hasn’t.
Tak. / Nie.

Does she have a bike?
Czy ona ma rower?

Yes, she does. / No, she doesn’t.
Tak. / Nie.

Ważne: w krótkiej odpowiedzi na pytanie z have got nie powtarzamy słowa got. Mówimy Yes, I have, a nie Yes, I have got jako standardowej krótkiej odpowiedzi.

Haven’t got czy don’t have? Jak tworzyć przeczenia?

Przeczenia również zależą od tego, którą konstrukcję wybierzesz. Obie mogą wyrażać ten sam brak posiadania, ale nie wolno mieszać ich elementów.

Przeczenia z haven’t got i hasn’t got

W konstrukcji have got przeczenie tworzymy przez dodanie not do have lub has. Najczęściej używamy form skróconych:

• have not got → haven’t got – z I, you, we, they;
• has not got → hasn’t got – z he, she, it.

I haven’t got a car.
Nie mam samochodu.

She hasn’t got a dog.
Ona nie ma psa.

We haven’t got much time.
Nie mamy dużo czasu.

Przeczenia z don’t have i doesn’t have

Przy zwykłym have przeczenie w Present Simple budujemy z operatorem don’t lub doesn’t.

• don’t have – z I, you, we, they;
• doesn’t have – z he, she, it.

I don’t have a car.
Nie mam samochodu.

She doesn’t have a dog.
Ona nie ma psa.

We don’t have much time.
Nie mamy dużo czasu.

Po doesn’t stosujemy zawsze formę podstawową have, a nie has.

Dwa przeczenia o tym samym znaczeniu

Porównaj:

He hasn’t got a laptop.
On nie ma laptopa.

He doesn’t have a laptop.
On nie ma laptopa.

Obie wersje są poprawne. Pierwsza wykorzystuje hasn’t got, a druga operator doesn’t i czasownik have.

W pytaniach i przeczeniach o posiadaniu często pojawia się też any:

Have you got any pets?
Czy masz jakieś zwierzęta domowe?

I haven’t got any pets.
Nie mam żadnych zwierząt domowych.

I don’t have any pets.
Nie mam żadnych zwierząt domowych.

Więcej o wyborze some i any znajdziesz w artykule some czy any – kiedy używać i jaka jest różnica.

Kiedy have i have got nie są zamienne?

Dotąd porównywaliśmy konstrukcje wyrażające posiadanie, relacje i cechy. Trzeba jednak uważać: czasownik have ma również inne znaczenia, a have got nie może go zastępować w każdym zdaniu.

Posiadanie, rodzina, cechy i niektóre stany

W tych sytuacjach obie konstrukcje są często poprawne:

I have two sisters.
Mam dwie siostry.

I’ve got two sisters.
Mam dwie siostry.

He has brown eyes.
On ma brązowe oczy.

He’s got brown eyes.
On ma brązowe oczy.

I have a headache.
Boli mnie głowa.

I’ve got a headache.
Boli mnie głowa.

Ostatni przykład pokazuje, że have got może również opisywać niektóre dolegliwości i stany, a nie tylko posiadanie przedmiotów.

Have jako część nazwy czynności

Jeśli have opisuje wykonywanie czynności, nie zastępujemy go automatycznie przez have got.

I have breakfast at seven.
Jem śniadanie o siódmej.

We have lunch at school.
Jemy obiad w szkole.

She has a shower every morning.
Ona bierze prysznic każdego ranka.

W tych przykładach have należy do wyrażenia opisującego czynność: jedzenie posiłku lub branie prysznica. Konstrukcja have got nie jest jego zamiennikiem w tym znaczeniu.

Możesz również powiedzieć:

I’m having breakfast now.
Jem teraz śniadanie.

Tutaj forma am having oznacza czynność wykonywaną obecnie. To inna sytuacja niż użycie have do wyrażania posiadania.

Have jako czasownik posiłkowy

W zdaniu:

I have finished my homework.
Skończyłem pracę domową.

Have jest czasownikiem posiłkowym w czasie Present Perfect. Nie oznacza tutaj posiadania. Jest to osobna funkcja gramatyczna, której nie należy mylić z konstrukcjami I have a bike i I’ve got a bike.

Jak mówić o posiadaniu w przeszłości?

Kiedy opisujemy to, co ktoś miał w przeszłości, używamy zwykle formy had.

I had a bike when I was ten.
Miałem rower, kiedy miałem dziesięć lat.

She had a small dog as a child.
Ona miała małego psa w dzieciństwie.

Do tworzenia pytań i przeczeń w Past Simple wykorzystujemy operator did:

Did you have a bike when you were ten?
Czy miałeś rower, kiedy miałeś dziesięć lat?

I didn’t have a bike then.
Nie miałem wtedy roweru.

Zapamiętaj: w zwykłym opisie dawnego posiadania używamy had, a nie traktujemy had got jako prostej przeszłej wersji have got. Samo połączenie had got może występować w innych konstrukcjach, ale nie jest podstawowym sposobem mówienia o tym, co kiedyś mieliśmy.

Have to – kiedy have oznacza obowiązek?

Jeszcze inne zastosowanie to konstrukcja have to, która oznacza konieczność lub obowiązek.

I have to study tonight.
Muszę się dziś wieczorem uczyć.

Istnieje również konstrukcja have got to o podobnym znaczeniu. Nie jest ona jednak tym samym co have got wyrażające posiadanie.

Różnicę między obowiązkiem a posiadaniem wystarczy tutaj rozpoznać. Szersze wyjaśnienie znajdziesz w artykule must czy have to – zasady i przykłady.

Najczęstsze błędy z have i have got

Najwięcej pomyłek powstaje wtedy, gdy uczący się łączy elementy dwóch różnych konstrukcji. Sprawdź sześć typowych problemów i dowiedz się, jak ich unikać.

1. Have zamiast has w trzeciej osobieNiepoprawnie: He have got a car.

   Poprawnie: He has got a car.
   On ma samochód.

   W Present Simple z he, she, it stosujemy has, również w konstrukcji has got.

2. Łączenie do z have got w pytaniuNiepoprawnie: Do you have got a pen?

   Poprawnie: Have you got a pen?
   Czy masz długopis?

   Możesz również powiedzieć Do you have a pen?. Wybieramy jeden schemat: Have you got…? albo Do you have…?.

3. Has po operatorze doesNiepoprawnie: Does she has a sister?

   Poprawnie: Does she have a sister?
   Czy ona ma siostrę?

   Po does czasownik główny musi mieć formę podstawową have.

4. Mieszanie doesn’t z have gotNiepoprawnie: She doesn’t have got a bike.

   Poprawnie: She doesn’t have a bike.
   Ona nie ma roweru.

   Możesz też powiedzieć She hasn’t got a bike. Nie łączymy jednak doesn’t z konstrukcją have got wyrażającą posiadanie.

5. Przeczenie z have bez gotNiezalecane jako podstawowy wzorzec: I haven’t a car.

   Wersja codzienna: I don’t have a car.
   Nie mam samochodu.

   Druga poprawna wersja: I haven’t got a car.
   Nie mam samochodu.

   Forma I haven’t a car może występować w niektórych odmianach angielskiego, ale jest rzadka we współczesnym codziennym użyciu. Dla początkującego lepszym wyborem są don’t have lub haven’t got.

6. Używanie had got jako zwykłego opisu dawnego posiadaniaNieodpowiednie w zamierzonym znaczeniu: I had got a bike when I was ten.

   Poprawnie: I had a bike when I was ten.
   Miałem rower, kiedy miałem dziesięć lat.

   Gdy chcesz po prostu powiedzieć, co kiedyś miałeś, użyj had. Konstrukcja had got może mieć inne zastosowania, ale nie zastępuje automatycznie had.

Najprostsza kontrola: gdy w zdaniu pojawia się got wyrażające posiadanie, pytaj przez Have/Has … got? i zaprzeczaj przez haven’t/hasn’t got. Jeśli używasz zwykłego have, twórz pytania i przeczenia z do/does.

Ćwiczenie z have i have got – sprawdź różnice

Zanim przejdziesz do interaktywnego quizu, uzupełnij cztery krótkie zdania. Dwa pierwsze sprawdzają pytania, a dwa kolejne przeczenia. Zwróć uwagę na obecność lub brak słowa got.

W zadaniach 3 i 4 uzupełnij przeczenia, używając form skróconych.

1. ___ she got a bike?
Czy ona ma rower?

2. ___ she have a bike these days?
Czy ona ma obecnie rower?

3. She ___ got a car.
Ona nie ma samochodu.

4. She ___ have a car.
Ona nie ma samochodu.

Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia

1. Has

Has she got a bike?
Czy ona ma rower?

W pytaniu z have got i osobą she stosujemy Has … got?.

2. Does

Does she have a bike these days?
Czy ona ma obecnie rower?

Przy zwykłym have w Present Simple z she używamy operatora does. Wyrażenie these days wskazuje na obecną sytuację.

3. hasn’t

She hasn’t got a car.
Ona nie ma samochodu.

W przeczeniu z has got używamy hasn’t got.

4. doesn’t

She doesn’t have a car.
Ona nie ma samochodu.

Przy zwykłym have i osobie she przeczenie tworzymy za pomocą doesn’t have.

Jak zapamiętać różnicę? Spróbuj samodzielnie powiedzieć „Mam psa”, „Czy masz psa?” i „Nie mam psa” na dwa sposoby: raz z have got, a raz z samym have. Jeżeli poprawnie zbudujesz oba zestawy zdań, rozumiesz najważniejszą zasadę tej lekcji.

Interaktywny quiz – odmiana have i has

Teraz sprawdź odmianę w interaktywnym quizie. Wybierz właściwą formę have lub has w dziesięciu pytaniach. To ćwiczenie utrwala przede wszystkim dobór formy do osoby.