Odmiana czasownika to do – do, does, did, done i doing

Dlaczego po angielsku mówimy Do you work here?, ale She does the shopping? I czym różni się did od done? Żeby poprawnie używać czasownika to do, trzeba znać jego odmianę oraz rozumieć, że może pełnić w zdaniu dwie różne funkcje.

W tej lekcji poznasz odmianę czasownika to do: do, does, did, done i doing. Nauczysz się budować zdania, pytania i przeczenia, odpowiadać krótko za pomocą do lub does oraz rozpoznawać najczęstsze błędy. Na końcu sprawdzisz swoją wiedzę w ćwiczeniu z ośmioma zadaniami.

W skrócie: trzy podstawowe formy czasownika nieregularnego to do – did – done. W Present Simple używamy do z I, you, we, they, a does z he, she, it. W Past Simple dla wszystkich osób stosujemy did. Forma done jest imiesłowem przeszłym (Past Participle), a doing to forma z końcówką -ing. Czasownik do może znaczyć „robić” albo pomagać w tworzeniu pytań i przeczeń.

Przejdź do: tabeli odmiany · dwóch funkcji do · do i does · did · done i doing · typowych błędów · ćwiczenia.

Odmiana czasownika to do – tabela do, does, did, done i doing

Czasownik to do jest nieregularny. Oznacza to, że jego formy przeszłe nie powstają przez zwykłe dodanie końcówki -ed.

Ważne rozróżnienie: kiedy uczysz się trzech form czasownika nieregularnego, zapamiętujesz do – did – done. Natomiast does i doing są dodatkowymi formami gramatycznymi tego samego czasownika. Dlatego pełna tabela odmiany zawiera pięć postaci.

Zobacz, jak zmienia się forma czasownika w różnych zdaniach:

• do: I do the washing-up after dinner. – Zmywam naczynia po kolacji.
• does: She does the shopping on Saturdays. – Ona robi zakupy w soboty.
• did: We did the cleaning yesterday. – Wczoraj posprzątaliśmy.
• done: I’ve done my homework. – Odrobiłem już pracę domową.
• doing: What are you doing? – Co robisz?

Samo zapamiętanie tych form nie wystarczy. Najważniejsze jest rozpoznanie, czy do oznacza wykonywanie czynności, czy pełni funkcję pomocniczą.

Kiedy do oznacza „robić”, a kiedy jest czasownikiem posiłkowym?

To najważniejsze rozróżnienie w całej odmianie. Angielskie do występuje zarówno jako czasownik główny, jak i czasownik posiłkowy, nazywany również operatorem.

Do jako czasownik główny – robić, wykonywać

Gdy do jest czasownikiem głównym, ma własne znaczenie. W zależności od wyrażenia oznacza „robić”, „wykonywać”, „zajmować się czymś” albo opisuje konkretną czynność.

I do the shopping on Fridays.
Robię zakupy w piątki.

She does the dishes after dinner.
Ona zmywa naczynia po kolacji.

We did a lot of work yesterday.
Wczoraj wykonaliśmy dużo pracy.

W tych zdaniach formy do, does i did informują, co ktoś robi lub zrobił.

Trzeba też pamiętać, że nie każdą polską czynność opisywaną słowem „robić” wyrazimy po angielsku za pomocą do. Na przykład mówimy do homework, ale make a decision. Osobno wyjaśniamy to w poradniku make vs do – różnice i przykłady.

Do jako operator – pytania i przeczenia

W drugim zastosowaniu do nie oznacza „robić”. Pomaga zbudować pytanie albo przeczenie z innym czasownikiem.

Do you work here?
Czy tutaj pracujesz?

I don’t work here.
Nie pracuję tutaj.

W obu przykładach głównym czasownikiem jest work, czyli „pracować”. Operator do lub jego przeczenie don’t pozwala utworzyć odpowiednią konstrukcję gramatyczną.

Dlatego słowa do występującego jako operator nie tłumaczymy osobno na polski.

Dlaczego w jednym zdaniu może pojawić się do dwa razy?

Jeśli czasownikiem głównym jest samo do, w pytaniu możemy potrzebować dwóch takich samych słów.

Do you do the shopping on Saturdays?
Czy robisz zakupy w soboty?

W tym zdaniu:

• Pierwsze do jest operatorem tworzącym pytanie.
• Drugie do jest czasownikiem głównym i oznacza „robić”.

Podobnie wygląda pytanie:

What do you do?
Czym się zajmujesz?

Gdy pytamy kogoś o pracę, What do you do? oznacza zwykle „Czym zajmujesz się zawodowo?”. Natomiast:

What are you doing?
Co teraz robisz?

Drugie pytanie dotyczy zazwyczaj czynności wykonywanej w danym momencie. Nie należy więc automatycznie traktować obu konstrukcji jako zamienników.

Do i does w Present Simple – odmiana przez osoby, pytania i przeczenia

W Present Simple wybór formy zależy od osoby:

• I / you / we / they – do
• He / she / it – does

Zasada dotyczy zarówno odmiany do jako czasownika głównego, jak i wyboru operatora w pytaniach i przeczeniach.

Zdania twierdzące z do i does

Gdy do oznacza wykonywanie czynności, odmieniamy je przez osoby:

I do the housework on weekends.
Wykonuję prace domowe w weekendy.

She does the shopping on Saturdays.
Ona robi zakupy w soboty.

They do their exercises every morning.
Oni wykonują swoje ćwiczenia każdego ranka.

Natomiast w zwykłych zdaniach twierdzących z innymi czasownikami nie dodajemy operatora do.

I work here.
Pracuję tutaj.

He works here.
On pracuje tutaj.

W trzeciej osobie liczby pojedynczej odpowiednią końcówkę otrzymuje czasownik główny: works, likes, plays.

Jak tworzyć pytania z do i does?

W pytaniu z czasownikiem takim jak work, like czy speak operator stawiamy przed podmiotem.

Schemat: Do / Does + podmiot + czasownik w formie podstawowej + reszta zdania?

Do you speak English?
Czy mówisz po angielsku?

Does he work here?
Czy on tutaj pracuje?

Do they live nearby?
Czy oni mieszkają niedaleko?

Uwaga na formę czasownika: po operatorze does używamy formy podstawowej, np. work, a nie works.

Does she work on Fridays?
Czy ona pracuje w piątki?

Nie mówimy Does she works on Fridays?, ponieważ informacja o trzeciej osobie znajduje się już w operatorze does.

Przeczenia z don’t i doesn’t

W zdaniach przeczących używamy:

• do not (don’t) z I, you, we, they;
• does not (doesn’t) z he, she, it.

I don’t like coffee.
Nie lubię kawy.

She doesn’t work on Sundays.
Ona nie pracuje w niedziele.

We don’t do the shopping every day.
Nie robimy zakupów codziennie.

Także po doesn’t czasownik główny pozostaje w formie podstawowej.

He doesn’t do the washing-up.
On nie zmywa naczyń.

W tym przykładzie doesn’t jest operatorem przeczenia, a do czasownikiem głównym.

Krótkie odpowiedzi z do i does

Na pytania rozpoczynające się od Do lub Does często odpowiadamy za pomocą tego samego operatora. Nie trzeba powtarzać czasownika głównego.

Pytanie:

Do you speak English?
Czy mówisz po angielsku?

Odpowiedzi:

Yes, I do.
Tak.

No, I don’t.
Nie.

Podobnie w trzeciej osobie liczby pojedynczej:

Does she work here?
Czy ona tutaj pracuje?

Yes, she does.
Tak.

No, she doesn’t.
Nie.

W odpowiedzi Yes, I do operator zastępuje powtarzanie całego wyrażenia, np. speak English. Nie znaczy tutaj dosłownie „tak, robię”.

Zapamiętaj: Do you…? łączy się z odpowiedziami Yes, I do i No, I don’t. Na pytanie Does she…? odpowiadamy Yes, she does lub No, she doesn’t.

Czy do może wystąpić w zdaniu twierdzącym jako operator?

Tak, ale wtedy zwykle wzmacnia wypowiedź. Nie jest potrzebne do utworzenia zwykłego twierdzenia.

I like English.
Lubię angielski.

I do like English!
Naprawdę lubię angielski!

W drugim zdaniu podkreślamy, że rzeczywiście lubimy angielski, na przykład gdy ktoś w to wątpi. W podobnej funkcji można używać także does i did.

She does speak English!
Ona naprawdę mówi po angielsku!

W mowie operator wzmacniający jest zwykle akcentowany. W neutralnym zdaniu twierdzącym pozostajemy przy I like English lub She speaks English.

Nagranie – do w pytaniach

Posłuchaj krótkiej rozmowy o zwierzętach. Występują w niej dwa pytania z operatorem do. Poniżej znajdziesz tekst nagrania z dotychczasowej wersji lekcji.

Dialog po angielsku:

What animals do you like, Tom?

I like birds. They’re beautiful.

Oh! Do you like elephants?

Yes, they’re big.

Wskazówka: na pytanie Do you like elephants? możesz odpowiedzieć wprost Yes, I do – „Tak” albo No, I don’t – „Nie”. W ten sposób jednoznacznie odpowiesz, czy lubisz słonie.

Jeśli chcesz dokładniej przećwiczyć dobór operatora do osoby, przejdź do artykułu do vs does – kiedy używać i jaka jest różnica.

Did w Past Simple – odmiana i budowa zdań

W czasie Past Simple stosujemy formę did dla wszystkich osób: I, you, he, she, it, we, they. Nie ma tu osobnej formy dla trzeciej osoby liczby pojedynczej.

Did jako czasownik główny

Jeżeli do oznacza „robić” lub „wykonywać”, w zwykłym zdaniu twierdzącym o przeszłości przyjmuje formę did.

She did the cleaning yesterday.
Ona posprzątała wczoraj.

We did a lot of work last week.
W zeszłym tygodniu wykonaliśmy dużo pracy.

Nie dodajemy tu kolejnego operatora. Did jest formą przeszłą czasownika głównego.

Did jako operator pytania

W pytaniu o przeszłość operator did stawiamy przed podmiotem. Po nim występuje czasownik główny w formie podstawowej.

Schemat: Did + podmiot + czasownik w formie podstawowej + reszta zdania?

Did you call your friend yesterday?
Czy zadzwoniłeś wczoraj do swojego przyjaciela?

Did she work here last year?
Czy ona pracowała tutaj w zeszłym roku?

Jeśli czasownikiem głównym jest do, ponownie pojawią się dwa wyrazy z tej samej rodziny:

Did you do the shopping yesterday?
Czy robiłeś wczoraj zakupy?

Pierwsze did tworzy pytanie w Past Simple. Drugie do oznacza „robić” i musi pozostać w formie podstawowej.

Przeczenia i krótkie odpowiedzi z did

Przeczenia tworzymy przez did not (didn’t) oraz formę podstawową czasownika.

I didn’t call Anna yesterday.
Nie zadzwoniłem wczoraj do Anny.

He didn’t do the washing-up.
On nie pozmywał naczyń.

Na pytania z did można odpowiadać krótko:

Did you call Anna yesterday?
Czy zadzwoniłeś wczoraj do Anny?

Yes, I did.
Tak.

No, I didn’t.
Nie.

Najważniejsza zasada: po operatorach did i didn’t nie używamy drugiej formy czasownika. Mówimy Did you go?, a nie Did you went?.

Więcej o budowaniu zdań w tym czasie znajdziesz w lekcji Past Simple – budowa zdań, użycie i przykłady.

Done i doing – kiedy używać tych form?

Formy done i doing nie zastępują dowolnie formy did. Pojawiają się w innych konstrukcjach gramatycznych i pełnią inne funkcje.

Done – trzecia forma czasownika nieregularnego

Done to Past Participle, czyli trzecia forma czasownika do. Występuje między innymi w czasie Present Perfect, w konstrukcji have/has + done.

I’ve done my homework.
Odrobiłem już pracę domową.

She has done all the exercises.
Ona wykonała już wszystkie ćwiczenia.

Porównaj:

I did my homework yesterday.
Wczoraj odrobiłem pracę domową.

I’ve done my homework.
Odrobiłem już pracę domową.

W pierwszym zdaniu używamy did w Past Simple i wskazujemy konkretny czas: yesterday. Drugie zdanie ma konstrukcję Present Perfect z have done i podkreśla aktualny rezultat: praca domowa jest już zrobiona.

Nie mówimy I’ve did my homework. Po have potrzebujemy w tym przypadku formy done.

Doing – forma z końcówką -ing

Doing to forma czasownika do z końcówką -ing. W Present Continuous łączy się z odpowiednią formą czasownika be: am, is, are.

I’m doing the washing-up.
Zmywam teraz naczynia.

What are you doing?
Co robisz?

She’s doing her exercises at the moment.
Ona wykonuje teraz swoje ćwiczenia.

Forma doing pojawia się także w innych konstrukcjach, na przykład po czasownikach wymagających formy -ing:

I enjoy doing yoga.
Lubię ćwiczyć jogę.

Na tym etapie zapamiętaj przede wszystkim różnicę: did jest formą Past Simple, done to Past Participle, a doing jest formą z końcówką -ing.

Najczęstsze błędy z czasownikiem to do

Większość pomyłek wynika z dodawania niewłaściwej końcówki po operatorze lub mieszania różnych form czasownika. Zobacz sześć błędów, które warto wyeliminować.

1. Dodawanie -s po doesNiepoprawnie: Does he works here?Poprawnie: Does he work here?
   Czy on tutaj pracuje?

   Po does używamy formy podstawowej work. Nie dodajemy już końcówki -s.

2. Używanie czasu przeszłego po didNiepoprawnie: Did you called your friend?Poprawnie: Did you call your friend?
   Czy zadzwoniłeś do swojego przyjaciela?

   Operator did wskazuje czas przeszły. Czasownik call pozostaje więc w formie podstawowej.

3. Używanie does zamiast do po doesn’tNiepoprawnie: She doesn’t does the shopping.Poprawnie: She doesn’t do the shopping.
   Ona nie robi zakupów.

   Po doesn’t czasownik główny ma formę podstawową, nawet gdy sam jest czasownikiem do.

4. Pomijanie końcówki -ing po am, is, areNiepoprawnie: I am do my homework.Poprawnie: I’m doing my homework.
   Odrabiam teraz pracę domową.

   W Present Continuous używamy konstrukcji am/is/are + doing, a nie am/is/are + do.

5. Podwójna forma przeszła w pytaniuNiepoprawnie: Did you did that?Poprawnie: Did you do that?
   Czy to zrobiłeś?

   Pierwsze did jest operatorem pytania, a czasownik główny pozostaje w formie do.

6. Dodawanie do do pytania z czasownikiem beNiepoprawnie: Do you are tired?Poprawnie: Are you tired?
   Czy jesteś zmęczony?

   Przy czasowniku be pytanie tworzymy przez zmianę szyku. Nie dodajemy operatora do. Podobnie nie stosujemy go przed czasownikami modalnymi, np. can czy will.

Szybki sposób na sprawdzenie zdania: jeśli w pytaniu lub przeczeniu występuje już do, does albo did jako operator, spójrz na czasownik główny. Najczęściej powinien mieć formę podstawową, np. work, call, like, go lub do.

Ćwiczenie z odmiany czasownika to do – 8 zadań

W każdym zadaniu wybierz jedną poprawną odpowiedź. Zadania sprawdzają zarówno znajomość form do, does, did, done, doing, jak i rozróżnienie czasownika głównego oraz operatora.

1. Uzupełnij zdanie o obecnym zwyczaju:Nowadays, she ___ the shopping every Saturday.A. do
   B. does
   C. did
2. Wybierz właściwy operator pytania:___ he work here?A. Does
   B. Do
   C. Doing
3. Uzupełnij pytanie. Pierwsze Do jest już podane:Do you ___ the shopping on Sundays?A. does
   B. did
   C. do
4. Uzupełnij zdanie o czynności zakończonej wczoraj:They ___ the dishes last night.A. done
   B. did
   C. doing
5. Wybierz poprawną formę po operatorze Did:Did you ___ Sara yesterday?A. call
   B. called
   C. calling
6. Uzupełnij zdanie w Present Perfect:I’ve ___ my homework.A. did
   B. doing
   C. done
7. Uzupełnij pytanie o czynność wykonywaną teraz:What are you ___ now?A. doing
   B. did
   C. done
8. Wybierz naturalną krótką odpowiedź na pytanie:Do you speak English?A. Yes, I am.
   B. Yes, I do.
   C. Yes, I does.

Sprawdź, czy rozumiesz zasadę: spróbuj samodzielnie ułożyć trzy zdania z czasownikiem do: jedno o codziennym obowiązku, jedno pytanie w Present Simple i jedno pytanie w Past Simple. Następnie wskaż, w którym zdaniu do oznacza „robić”, a w którym występuje jako operator. Dzięki temu sprawdzisz nie tylko znajomość odmiany, ale również umiejętność jej zastosowania.

Quiz interaktywny – odmiana czasownika to do

Sprawdź swoją wiedzę również w interaktywnym quizie.